HPV type 16 và 18 có chữa được không? Khi nào cần định type HPV?

Nhận kết quả HPV type 16 hoặc HPV type 18 dương tính khiến nhiều người lo lắng, thậm chí nghĩ rằng mình đã mắc ung thư hoặc sẽ phải mang virus suốt đời. Thực tế, đây là hai type HPV nguy cơ cao liên quan đến nhiều bệnh lý tiền ung thư và ung thư, nhưng dương tính với HPV 16 hoặc 18 không đồng nghĩa với việc đã bị ung thư. Điều quan trọng là đánh giá đúng nguy cơ, theo dõi phù hợp và điều trị các tổn thương nếu có.

Trong bài viết này, Bs Phan Thiết Tùng – Nam khoa & Sức khỏe tình dục nữ sẽ giải đáp những câu hỏi người bệnh thường gặp nhất: HPV type 16 và 18 có chữa được không? Khi nào cần làm xét nghiệm định type HPV? Ai nên xét nghiệm? Kết quả dương tính có ý nghĩa gì? Khi nào cần khám chuyên khoa?

HPV type 16 và 18 là gì?

HPV (Human Papillomavirus) là nhóm virus rất phổ biến, có hơn 200 type khác nhau. Trong đó:

• Nhóm HPV nguy cơ thấp thường gây sùi mào gà hoặc tổn thương lành tính.
• Nhóm HPV nguy cơ cao có thể gây biến đổi tế bào kéo dài, làm tăng nguy cơ ung thư nếu nhiễm dai dẳng nhiều năm.

HPV type 16 và HPV type 18 là hai type nguy cơ cao được nghiên cứu nhiều nhất vì liên quan đến phần lớn các trường hợp:

• Ung thư cổ tử cung.
• Ung thư hậu môn.
• Ung thư dương vật.
• Ung thư hầu họng.
• Một số ung thư âm hộ và âm đạo.

Tuy nhiên, cần hiểu đúng rằng virus HPV không trực tiếp gây ung thư ngay sau khi lây nhiễm. Ở đa số người khỏe mạnh, hệ miễn dịch có thể kiểm soát và đào thải virus trong vòng 1–2 năm. Chỉ một tỷ lệ nhỏ nhiễm HPV nguy cơ cao kéo dài nhiều năm mới có nguy cơ tiến triển thành tổn thương tiền ung thư hoặc ung thư.

HPV type 16 và 18 có chữa được không?

Đây là câu hỏi được tìm kiếm rất nhiều trên Google.

Câu trả lời ngắn gọn là:

• Hiện chưa có thuốc tiêu diệt hoàn toàn virus HPV trong cơ thể.
• Nhưng hoàn toàn có thể điều trị các tổn thương do HPV gây ra như sùi mào gà, tổn thương tiền ung thư hoặc các bất thường tế bào.
• Nhiều trường hợp sau một thời gian theo dõi, hệ miễn dịch có thể kiểm soát và loại bỏ virus, kết quả xét nghiệm HPV trở về âm tính.

Vì vậy, khi nhận kết quả HPV type 16 hoặc 18 dương tính, điều quan trọng không phải là tìm cách “diệt virus” bằng các phương pháp truyền miệng hoặc thuốc không rõ nguồn gốc, mà là được bác sĩ đánh giá nguy cơ, chỉ định các xét nghiệm cần thiết và xây dựng kế hoạch theo dõi phù hợp.

Việc khám sớm giúp phát hiện những tổn thương còn ở giai đoạn rất sớm, khi việc điều trị thường đơn giản hơn, hiệu quả cao hơn và giảm nguy cơ tiến triển thành bệnh lý nghiêm trọng trong tương lai.

Khi nào cần định type HPV?

Xét nghiệm định type HPV giúp xác định bạn đang nhiễm type HPV nào, đặc biệt là các type nguy cơ cao như HPV 16, HPV 18 và các type nguy cơ cao khác. Kết quả này giúp bác sĩ đánh giá nguy cơ, quyết định kế hoạch theo dõi và chỉ định thêm các xét nghiệm cần thiết.

Không phải ai cũng cần định type HPV. Tuy nhiên, bạn nên được bác sĩ tư vấn xét nghiệm trong các trường hợp sau:

• Được phát hiện nhiễm HPV nhưng chưa biết type.
• Có tổn thương nghi ngờ do HPV ở cơ quan sinh dục hoặc hậu môn.
• Kết quả tầm soát cổ tử cung bất thường.
• Bạn tình được xác định nhiễm HPV nguy cơ cao.
• Có tiền sử sùi mào gà tái phát nhiều lần.
• Có nhiều bạn tình hoặc từng quan hệ không an toàn.
• Muốn đánh giá nguy cơ trước khi lập kế hoạch theo dõi lâu dài.

HPV type 16 và 18 dương tính có phải đã bị ung thư?

Không.

Đây là hiểu lầm phổ biến nhất khiến nhiều người hoang mang sau khi nhận kết quả xét nghiệm.

Kết quả HPV 16 hoặc HPV 18 dương tính chỉ cho biết có sự hiện diện của virus, không khẳng định đã có ung thư hoặc sẽ chắc chắn bị ung thư trong tương lai.

Để tiến triển thành ung thư thường cần hội đủ nhiều yếu tố:

• Nhiễm HPV nguy cơ cao kéo dài nhiều năm.
• Virus tồn tại dai dẳng mà không được hệ miễn dịch kiểm soát.
• Tế bào xuất hiện biến đổi tiền ung thư.
• Không được phát hiện và điều trị trong thời gian dài.

Chính vì vậy, phát hiện HPV sớm lại là một lợi thế vì giúp bác sĩ theo dõi và xử trí trước khi xuất hiện các biến chứng nghiêm trọng.

Sau khi biết mình nhiễm HPV type 16 hoặc 18 cần làm gì?

Việc đầu tiên là không nên quá hoảng sợ và cũng không nên tự ý sử dụng các sản phẩm được quảng cáo là “đào thải HPV” hoặc “diệt HPV tận gốc”, vì hiện nay chưa có thuốc được chứng minh có thể loại bỏ hoàn toàn virus HPV khỏi cơ thể.

Tùy từng trường hợp, bác sĩ có thể chỉ định:

• Khám chuyên khoa.
• Đánh giá tổn thương vùng sinh dục hoặc hậu môn nếu có.
• Tầm soát cổ tử cung đối với nữ.
• Theo dõi định kỳ theo khuyến cáo.
• Điều trị các tổn thương do HPV nếu phát hiện.

Câu hỏi thường gặp (FAQ)

HPV type 16 có nguy hiểm hơn HPV 18 không?

Cả hai đều thuộc nhóm HPV nguy cơ cao. HPV 16 thường gặp nhiều hơn và liên quan đến nhiều trường hợp ung thư cổ tử cung, hậu môn, dương vật và hầu họng. HPV 18 cũng là type nguy cơ rất cao, đặc biệt liên quan đến một số dạng ung thư cổ tử cung. Cả hai đều cần được theo dõi theo hướng dẫn của bác sĩ.

Nhiễm HPV type 16 hoặc 18 có thể tự âm tính không?

Có. Ở nhiều người có hệ miễn dịch khỏe mạnh, virus có thể được cơ thể kiểm soát và không còn phát hiện sau một thời gian. Tuy nhiên, một số trường hợp virus tồn tại kéo dài nên cần tái khám và theo dõi định kỳ.

Nam giới có cần định type HPV không?

Có thể cần trong một số trường hợp như có tổn thương nghi ngờ do HPV, sùi mào gà tái phát, bạn tình nhiễm HPV nguy cơ cao hoặc cần đánh giá nguy cơ theo chỉ định của bác sĩ. Việc xét nghiệm có cần thiết hay không sẽ phụ thuộc vào tình trạng cụ thể của từng người.

HPV type 16 và 18 dương tính cần làm gì?

Khi nhận kết quả HPV type 16 hoặc HPV type 18 dương tính, người bệnh không nên quá hoang mang nhưng cũng không nên bỏ qua việc theo dõi. Kết quả dương tính cho biết đã phát hiện virus HPV nguy cơ cao, không có nghĩa là đã mắc ung thư.

Hướng xử trí tiếp theo phụ thuộc vào giới tính, độ tuổi, vị trí lấy mẫu, triệu chứng, kết quả khám và các xét nghiệm liên quan. Người bệnh nên mang toàn bộ kết quả đến cơ sở y tế để được bác sĩ đánh giá cụ thể.

Đối với nữ giới

Nữ giới có HPV type 16 hoặc 18 dương tính có thể cần được đánh giá thêm bằng một hoặc nhiều phương pháp sau:

• Khám phụ khoa.
• Xét nghiệm tế bào cổ tử cung.
• Soi cổ tử cung khi có chỉ định.
• Sinh thiết tổn thương nghi ngờ.
• Hẹn tái khám hoặc xét nghiệm lại theo mức độ nguy cơ.

Mục tiêu của việc theo dõi không phải chỉ để kiểm tra virus còn hay đã âm tính, mà quan trọng hơn là phát hiện sớm những biến đổi bất thường của tế bào cổ tử cung.

Đối với nam giới

Hiện nay, xét nghiệm HPV không được khuyến cáo để tầm soát thường quy cho tất cả nam giới. Tuy nhiên, nam giới nên đi khám khi có:

• Nốt sùi, u nhú hoặc tổn thương bất thường ở vùng sinh dục.
• Tổn thương quanh hậu môn.
• Ngứa, đau, chảy máu hoặc tiết dịch bất thường.
• Sùi mào gà tái phát nhiều lần.
• Bạn tình có HPV nguy cơ cao và bản thân xuất hiện tổn thương nghi ngờ.
• Tình trạng suy giảm miễn dịch hoặc nguy cơ đặc biệt cần bác sĩ đánh giá.

Ở nam giới, việc khám trực tiếp tổn thương thường có ý nghĩa quan trọng hơn xét nghiệm HPV đại trà. Bác sĩ có thể chỉ định xét nghiệm hoặc sinh thiết trong những trường hợp phù hợp.

HPV dương tính nhưng không có triệu chứng có cần điều trị không?

Không phải mọi trường hợp HPV dương tính đều cần dùng thuốc hoặc thực hiện thủ thuật. Hiện chưa có thuốc đặc hiệu được chứng minh có thể loại bỏ hoàn toàn HPV khỏi cơ thể.

Nếu chưa phát hiện tổn thương, người bệnh thường được tư vấn:

• Theo dõi theo lịch hẹn.
• Thực hiện tầm soát phù hợp với tuổi và giới tính.
• Không hút thuốc lá.
• Duy trì giấc ngủ, dinh dưỡng và sức khỏe tổng thể.
• Sử dụng biện pháp bảo vệ khi quan hệ.
• Khám sớm khi xuất hiện tổn thương bất thường.

Nếu đã có sùi mào gà, tổn thương tiền ung thư hoặc bất thường tế bào, bác sĩ sẽ điều trị tổn thương cụ thể. Điều trị tổn thương không đồng nghĩa virus đã được loại bỏ hoàn toàn, vì vậy vẫn cần theo dõi sau điều trị.

HPV type 16 và 18 khác gì sùi mào gà?

Đặc điểm	HPV type 16 và 18	HPV gây sùi mào gà
Nhóm nguy cơ	Nguy cơ cao	Thường thuộc nhóm nguy cơ thấp
Biểu hiện thường gặp	Có thể không có triệu chứng	Xuất hiện nốt sùi hoặc u nhú
Nguy cơ chính	Liên quan đến tổn thương tiền ung thư và một số ung thư	Gây tổn thương lành tính, dễ tái phát
Cách phát hiện	Xét nghiệm HPV kết hợp đánh giá chuyên khoa	Thường phát hiện qua khám tổn thương
Hướng xử trí	Theo dõi nguy cơ và điều trị tổn thương nếu có	Loại bỏ tổn thương và theo dõi tái phát

Một người có thể đồng thời nhiễm nhiều type HPV. Vì vậy, có sùi mào gà không loại trừ khả năng đồng nhiễm HPV nguy cơ cao, nhưng cũng không có nghĩa mọi người bị sùi mào gà đều cần định type HPV.

Bạn tình có cần xét nghiệm HPV không?

HPV có thể lây qua tiếp xúc da và niêm mạc khi quan hệ tình dục. Tuy nhiên, phát hiện một người nhiễm HPV không thể xác định chính xác thời điểm lây nhiễm hoặc ai là người truyền virus.

Bạn tình nên đi khám khi:

• Có nốt sùi hoặc tổn thương bất thường.
• Có đau, ngứa, chảy máu hoặc tiết dịch bất thường.
• Thuộc nhóm cần tầm soát cổ tử cung theo khuyến cáo.
• Có nguy cơ cao hoặc suy giảm miễn dịch.
• Cần được tư vấn về tiêm vaccine HPV và phòng ngừa lây nhiễm.

Không nên tự suy luận về sự chung thủy chỉ dựa trên kết quả HPV dương tính, vì virus có thể tồn tại âm thầm trong thời gian dài trước khi được phát hiện.

Đã nhiễm HPV 16 hoặc 18 có tiêm vaccine được không?

Người đã nhiễm một type HPV vẫn có thể được bác sĩ tư vấn tiêm vaccine để phòng các type HPV khác có trong vaccine mà cơ thể chưa nhiễm. Tuy nhiên, vaccine HPV không có tác dụng điều trị nhiễm HPV đang tồn tại và không thay thế việc khám hoặc tầm soát định kỳ.

Quyết định tiêm vaccine cần dựa trên tuổi, tiền sử tiêm chủng, nguy cơ phơi nhiễm và tình trạng sức khỏe của từng người.

Khi nào cần đi khám sớm?

Người bệnh nên đi khám sớm nếu có một trong các dấu hiệu sau:

• Xuất hiện nốt sùi, u nhú hoặc vùng da bất thường ở cơ quan sinh dục.
• Chảy máu sau quan hệ.
• Chảy máu âm đạo bất thường.
• Đau vùng chậu kéo dài.
• Tổn thương quanh hậu môn.
• Khàn tiếng, đau họng hoặc nuốt vướng kéo dài không rõ nguyên nhân.
• Kết quả HPV 16 hoặc 18 dương tính nhưng chưa được tư vấn hướng theo dõi.
• Kết quả tế bào cổ tử cung bất thường.

Khám sớm giúp xác định có tổn thương hay không, tránh tự điều trị không cần thiết và xây dựng lịch theo dõi phù hợp.

Định type HPV ở Quy Nhơn, Gia Lai

Người có kết quả HPV dương tính, tổn thương nghi ngờ hoặc cần tư vấn về định type HPV có thể đăng ký khám với Bs Phan Thiết Tùng – Nam khoa & Sức khỏe tình dục nữ.

Tùy tình trạng cụ thể, bác sĩ sẽ tư vấn:

• Có cần định type HPV hay không.
• Cần khám hoặc xét nghiệm thêm gì.
• Có tổn thương cần điều trị hay chỉ cần theo dõi.
• Khi nào nên tái khám.
• Bạn tình có cần khám hay không.
• Cách phòng ngừa lây nhiễm và tái nhiễm.

Lưu ý: Không nên tự mua thuốc, tự chấm dung dịch lên tổn thương hoặc sử dụng các sản phẩm quảng cáo “diệt HPV”, “đào thải HPV nhanh” khi chưa được bác sĩ khám và đánh giá.

Câu hỏi thường gặp về HPV type 16 và 18

HPV type 16 và 18 có tự hết không?

Có thể. Nhiều trường hợp được hệ miễn dịch kiểm soát và không còn phát hiện sau một thời gian. Tuy nhiên, HPV nguy cơ cao tồn tại kéo dài có thể gây biến đổi tế bào nên cần theo dõi theo chỉ định.

HPV type 16 hoặc 18 dương tính có phải ung thư không?

Không. Kết quả dương tính chỉ cho biết đã phát hiện HPV nguy cơ cao. Muốn xác định có tổn thương tiền ung thư hoặc ung thư hay không cần khám và thực hiện các xét nghiệm chuyên khoa phù hợp.

HPV 16 và 18 có gây sùi mào gà không?

HPV 16 và 18 chủ yếu thuộc nhóm nguy cơ cao, không phải các type thường gây sùi mào gà. Sùi mào gà thường liên quan đến HPV nguy cơ thấp, nhưng một người có thể đồng nhiễm nhiều type HPV.

Có thuốc uống diệt HPV 16 và 18 không?

Hiện chưa có thuốc uống đặc hiệu được chứng minh có thể tiêu diệt hoàn toàn HPV. Việc điều trị tập trung vào xử lý tổn thương, tầm soát và theo dõi nguy cơ.

Đốt sùi mào gà có làm HPV âm tính không?

Đốt hoặc loại bỏ sùi giúp xử lý tổn thương nhìn thấy, nhưng không đảm bảo HPV đã được loại bỏ hoàn toàn khỏi cơ thể. Người bệnh vẫn cần theo dõi nguy cơ tái phát.

HPV dương tính bao lâu cần xét nghiệm lại?

Thời điểm xét nghiệm lại phụ thuộc vào tuổi, giới tính, type HPV, kết quả tế bào học, vị trí lấy mẫu và nguy cơ của từng người. Không nên tự áp dụng một mốc thời gian giống nhau cho tất cả trường hợp.

Kết luận

HPV type 16 và 18 hiện chưa có thuốc điều trị đặc hiệu để loại bỏ hoàn toàn virus, nhưng phần lớn trường hợp nhiễm HPV không tiến triển thành ung thư. Nguy cơ chủ yếu xuất hiện khi HPV nguy cơ cao tồn tại dai dẳng và gây biến đổi tế bào trong thời gian dài.

Định type HPV có giá trị khi được chỉ định đúng đối tượng và kết hợp với khám, tầm soát hoặc đánh giá tổn thương. Khi có kết quả HPV 16 hoặc 18 dương tính, người bệnh nên được bác sĩ tư vấn kế hoạch theo dõi thay vì quá lo lắng hoặc tự điều trị.

Lời khuyên của Bs Phan Thiết Tùng: Không nên chỉ nhìn vào kết quả HPV dương tính để kết luận mức độ bệnh. Điều quan trọng là xác định có tổn thương hay không, theo dõi đúng lịch và xử trí sớm khi phát hiện bất thường.